Ka bixitaanka ciidamada Uganda ee Soomaaliya ma aha oo keliya isbeddel ciidan ama wareejin ciidan oo caadi ah. Waa arrin leh miisaan juqraafi-siyaasadeed (Geopolitical), taas oo haddii ay dhab noqoto, saameyn ku yeelan karta doorka Madaxweyne Yoweri Museveni ee siyaasadda gobolka iyo xiriirka uu la leeyahay quwadaha reer Galbeedka. MAXAY ARRINTANI DHAB AHAAN KA DHIGAN TAHAY? Muddo ku dhow 20 sano, joogitaanka ciidamada Uganda ee Soomaaliya wuxuu ahaa mid ka mid ah tiirarka ugu muhiimsan ee siyaasadda arrimaha dibadda ee Museveni. Uganda waxay Soomaaliya ka ahayd safka hore ee dagaalka AS, iyadoo bixisay ciidamo iyo taageero milatari oo dalal badan oo reer Galbeedku aysan dooneyn inay si toos ah ugu lug yeeshaan. Taageeradaas milatari waxay Uganda siisay miisaan diblomaasiyadeed oo weyn, waxayna xoojisay xiriirka Kampala la leedahay Washington, London, Brussels iyo Qaramada Midoobay. Museveni wuxuu isku muujin jiray hoggaamiye muhiim u ah amniga Geeska Afrika iyo xasilloonida gobolka. Haddii go'aanka ka bixitaanka ciidamada Uganda ee Soomaaliya uu yahay mid rasmi ah, isla markaana uu jiro qorshe lagu soo afjarayo joogitaanka ciidamada Uganda ee howlgalka AUSSOM dhammaadka 2027, waxaa arrintaasi dhalin kara su'aalo waaweyn oo ku saabsan mustaqbalka doorka Uganda ee amniga gobolka. Waxaa jira laba fasiraad oo waaweyn oo laga bixin karo tallaabadan: Midda koowaad, waxaa suuragal ah in Uganda ay dareentay in taageeradii dhaqaale iyo siyaasadeed ee ay ka heli jirtay saaxiibbadeeda caalamiga ah ay sii yaraaneyso, taas oo ku qasabtay inay dib u qiimeyso joogitaankeeda Soomaaliya. Midda labaad, waxaa dhici karta in culayska dhaqaale iyo kan milatari ee howlgalka Soomaaliya uu noqday mid sii kordhaya, iyadoo Uganda ay mudnaan siinayso baahiyaha gudaha dalka iyo dib-u-habaynta ciidamadeeda. SIDEE AYAY ARRINTANI U MUUJIN KARTAA ISBEDDELKA DOORKA MUSEVENI EE CAALAMKA? 1\. Hoos u dhaca muhiimaddii istaraatiijiyadeed ee Uganda Tan iyo weerarradii 11-kii Sebtembar 2001, Museveni wuxuu reer Galbeedka isu muujinayay hoggaamiye muhiim u ah la dagaallanka kooxaha xagjirka ah iyo sugidda amniga gobolka. Howlgallada Soomaaliya waxay Uganda u ahaayeen caddeyn muujinaysa awooddeeda ciidan iyo kaalinteeda amni. Haddii joogitaankaas uu dhammaado, waxaa isbeddeli kara miisaanka istaraatiijiyadeed ee Uganda, gaar ahaan xiriirka ay la leedahay Mareykanka iyo dalalka Yurub. Waxaa sidoo kale iman kara su'aal ah doorka cusub ee Kampala ay ka ciyaari karto amniga Geeska Afrika. 2\. Saameynta dhaqaale ee howlgalka Howlgalka Soomaaliya wuxuu Uganda u ahaa hawlgal dhaqaale oo ay ku baxayeen kharashaad badan, isla markaana ay ka heli jirtay gunnooyinka ciidamada, taageerada saadka iyo lacagaha magdhowga ee la xiriira howlgalka. Sidaas darteed, dhimista ama soo afjaridda joogitaanka ciidamada Uganda waxay saameyn ku yeelan kartaa dhaqaalaha ciidamada UPDF iyo nidaamka saadka ee taageeri jiray howlgalka. Arrintan ayaa sii culaysin karta xaaladda dhaqaale ee Uganda, gaar ahaan xilli ay jiraan caqabado la xiriira deynta iyo kharashaadka dowladda. 3\. Suurtagalnimada cadaadis diblomaasiyadeed Muddo dheer, doorka Uganda ee Soomaaliya wuxuu qayb ka ahaa xiriirka amni ee ay la lahayd reer Galbeedka. Haddii doorkaas yaraado, waxaa dhici karta in dalalka reer Galbeedku si ka duwan sidii hore u eegaan siyaasadaha gudaha Uganda, gaar ahaan arrimaha xuquuqda aadanaha, dimuqraadiyadda iyo xorriyadaha siyaasadeed. Si kastaba ha ahaatee, lama dhihi karo ka bixitaanka Soomaaliya wuxuu si toos ah u horseedayo cunaqabateyn ama go'doon diblomaasiyadeed; taas waxay ku xirnaan doontaa isbeddellada siyaasadeed ee mustaqbalka. 4\. Hoos u dhaca saameynta milatari ee gobolka Museveni wuxuu muddo dheer isku muujinayay hoggaamiye awood u leh inuu faragelin milatari ku yeesho arrimaha gobolka, laga bilaabo Soomaaliya ilaa Koonfurta Suudaan iyo Jamhuuriyadda Bartamaha Afrika. Haddii Uganda ay yareyso joogitaankeeda Soomaaliya, waxaa suurtagal ah in dalalka kale ee gobolka ay dib u qiimeeyaan awoodda iyo doorka istaraatiijiyadeed ee Kampala. Waxay sidoo kale muujin kartaa in Uganda ay dooneyso inay ka fogaato howlgalada dibadda ee kharashka badan. FARIINTA SIYAASADEED EE CAALAMKA Arrintan, haddii ay dhab noqoto, waxay qayb ka noqon kartaa isbeddel ballaaran oo ku socda siyaasadda amniga Afrika. Dalalka qaar ayaa dib u eegaya howlgaladooda dibadda, xiriirkooda reer Galbeedka iyo kharashaadka ku baxa faragelinta milatari ee dalalka kale. Uganda muddo labaatan sano ku dhow waxay Soomaaliya ka dhisatay sumcad ciidan iyo mid diblomaasiyadeed. Madaxweyne Museveni wuxuu howlgalkaas u adeegsaday xoojinta kaalinta dalkiisa ee amniga gobolka iyo xiriirka caalamiga ah. Hase yeeshee, haddii ciidamada Uganda ay Soomaaliya ka baxaan, su'aasha ugu weyn waxay noqon doontaa: Yaa buuxin doona booska istaraatiijiyadeed ee Uganda, maxaase isbeddel ah oo ku iman doona xiriirka Kampala iyo saaxiibbadeeda caalamiga ah? Ka bixitaanka ciidamada Uganda ma aha oo keliya arrin saameyn ku yeelan karta mustaqbalka AUSSOM, balse wuxuu sidoo kale noqon karaa bilowga dib-u-qaabeyn cusub oo ku saabsan doorka Uganda ee Geeska Afrika. Ciidamadu haddii ay Soomaaliya ka baxaan, saameyntii siyaasadeed iyo diblomaasiyadeed ee Museveni uu muddada dheer ka dhaxlay joogitaankooda ayaa iyaduna wajahaysa imtixaan cusub.